Ανατολικά από τους οικισμούς του Στρυμονικού κόλπου, σε απόσταση 80 περίπου χλμ., βρίσκεται η νύφη του Θερμαϊκού, η Θεσσαλονίκη.
Η Θεσσαλονίκη είναι η δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Ελλάδας. Αποτελεί έδρα του ομώνυμου δήμου, της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας Θράκης. Από την ίδρυσή της από τον Κάσσανδρο η Θεσσαλονίκη ως μια ακμάζουσα ελληνιστική πόλη μέχρι την οθωμανική κυριαρχία αξιοποιεί την στρατηγική της θέση και αναπτύσσεται σε μια πολυπολιτισμική πόλη. Από το 1912, με τη λήξη των Βαλκανικών πολέμων και την ενσωμάτωση της περιοχής στο σύγχρονο Ελληνικό Κράτος, η Θεσσαλονίκη αποτελεί τη δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Ελλάδας. Ο πληθυσμός του πολεοδομικού συγκροτήματος υπολογίζεται σήμερα στους 790.824 κατοίκους (2011).

Η ίδρυση της πόλης στην ελληνιστική εποχή συμπίπτει με μια κρίσιμη φάση στην ιστορία του Μακεδονικού Βασιλείου, που ξεκινά από τον πρόωρο θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου και με την διεκδίκηση του θρόνου του Μακεδόνα βασιλιά από τους επιγόνους του. Ο στρατηγός Κάσσανδρος για να μπορέσει να διεκδικήσει το θρόνο της Μακεδονίας παντρεύτηκε την ετεροθαλή αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, την Θεσσαλονίκη, προς τιμήν της οποίας ίδρυσε την πόλη συνενώνοντας 26 πολίχνες, που βρίσκονταν γύρω από το Θερμαϊκό κόλπο.

Τον 2ο π.Χ. αιώνα η πόλη κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους, όπως και ο υπόλοιπος ελλαδικός χώρος και αποτέλεσε έδρα του ρωμαϊκού θέματος της Μακεδονίας. Η στρατηγική θέση της πόλης διαφαίνεται καταρχήν, όταν επιλέχτηκε ως Αυτοκρατορική πρωτεύουσα στα χρόνια της βασιλείας του Γαλέριου, όταν και κτίστηκε το αυτοκρατορικό παλάτι. Η σημασία της φάνηκε και αργότερα από την πρόθεση της μεταφορά της πρωτεύουσας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο προς τα ανατολικά, καθώς υπήρξε μια από τις υποψήφιες πόλεις οι οποίες είχαν προταθεί ως αντικαταστάτριες της Ρώμης, για να επιλεγεί τελικά το Βυζάντιο. Παρά την μη επιλογή της ως πρωτεύουσα, αποκτά τον τίτλο της Συμβασιλεύουσας πόλης και κατά την Βυζαντινή περίοδο.

Η Θεσσαλονίκη σήμερα είναι μία πολύβουη εμπορική πόλη που κυριαρχεί σε όλα τα επίπεδα ζωής στη Β. Ελλάδα και ταυτόχρονα μεταμορφώνεται σε εμπορικό και διαχειριστικό και πολιτιστικό κέντρο των Βαλκανίων. Μεταξύ των αναρίθμητων μνημείων είναι η Ρωμαϊκή Αψίδα του Γαλερίου, η Ροτόντα, οι Βυζαντινές εκκλησίες όπως ο Άγιος Δημήτριος, η Παναγία Αχειροποίητος, η Αγία Σοφία, ο Άγιος Νικόλαος ο Ορφανός, η Μονή Βλατάντων και δεκάδες άλλες.

Από τα Βυζαντινά τείχη σώζονται μεγάλα τμήματα. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι το πιο διάσημο κτήριο της πόλης. Βρίσκεται στην ανατολική μεριά της προκυμαίας. Χτίστηκε τον 15ο αιώνα μΧ, ως μέρος της οχύρωσης της πόλης, και κατά την τουρκοκρατία αποτέλεσε φυλακή και μέρος βασανιστηρίων. Μετά την απελευθέρωση της πόλης το 191, ο πύργος ασβεστώθηκε για να καθαριστεί από το αίμα και έτσι ο πύργος μετονομάστηκε σε «Λευκός Πύργος». Παρ’ όλο που σήμερα ο Λευκός Πύργος δεν είναι πλέον λευκός, διατηρεί το όνομά του και θεωρείται το σήμα κατατεθέν της Θεσσαλονίκης.